Oriënt

Met fiets en tent naar de Oriënt heet het boek van G. Monnink, waarin hij de fietstocht beschrijft, die hij in 1936 gemaakt heeft naar Palestina en Egypte. Dat gebied heet tegenwoordig niet meer Oriënt, maar Midden-Oosten. Enig googelen maakt echter duidelijk dat de Oriënt nog niet weg is uit de geesten. De NOS vroeg zich nog in februari 2011 af: ‘Heeft de opstand in de Oriënt kans van slagen?’

Waar ligt de Oriënt, waar begint hij?
De Oriënt (adjectief: oriëntaals of oosters) schijnt dat deel van de wereld te zijn of geweest te zijn dat zich uitstrekt van de Turkse grens tot en met Japan. Zuidelijke grenzen vormen Zwart-Afrika en de Indische Oceaan. In het Russische rijk behoorden de islamitische gebieden tot de Oriënt; de Russische niet. Tibet hoort erbij; Mongolië is misschien een twijfelgeval.
U merkt het zelf al: hier klopt iets niet. Om te beginnen is de Turkse grens voor de definitie kennelijk belangrijk, maar die is in de laatste eeuwen nogal opgeschoven. Omstreeks 1800 hoorden ook het huidige Griekenland, Cyprus, Bosnië, Servië, Montenegro, Albanië, Macedonië, Bulgarije en delen van Roemenië nog tot het Ottomaanse Rijk en dus tot de Oriënt. Tegenwoordig liggen ze in Europa en horen voor een deel zelfs tot de EU. En het moderne Turkije, hoort dat dan bij de Oriënt? Als je het land binnenrijdt heb je sterk het gevoel van niet. En daar blijkt reeds de ware aard van het woord Oriënt: het is geen geografisch begrip, maar eerder een gevoelsding, of iets van vroeger.

Oriënt heeft iets met de islam te maken: Israël ligt toch niet in de Oriënt? En met oud en ouderwets: Singapore, Hongkong of Tokyo kun je moeilijk Oriënt noemen. En met exotisch: kamelen, tulbanden, waterpijpen, vreemde geuren, muziek, en kleding, nauwe steegjes in binnensteden waar een Europeaan zonder gids de weg niet vindt. Wrede despoten heersen daar naar hun gril van het ogenblik. De Oriënt is onbegrijpelijk, of zo U wilt: mysterieus.
In de 19e eeuw stelde men zich in het destijds zeer preutse Europa de Oriënt ook graag zinnelijk en erotisch voor. In de 20e eeuw is de stemming omgeslagen: tegenwoordig ziet Europa de islamitische wereld als preuts en zichzelf als geweldig libertijns. De Oriënt kan ieder zo invullen als hij wil; het voornaamste is: in de Oriënt is het anders dan bij ons.

Zomaar wat citaten:

  • Oh, East is East, and West is West, and never the twain shall meet. (Rudyard Kipling)
  • In de Oriënt is vriendschap een zeldzaamheid, en onbaatzuchtigheid het allermeest. (Karl Baedeker, Ägypten, 1928)
  • In de Oriënt is de maag de zetel van de ziel. Daarom zijn kruiden in Arabië al eeuwenlang geliefde ingrediënten in de fijne keuken en bij dranken. De theeinfusie zorgt genotvol voor het lichamelijk welzijn door een stimulerende compositie van oriëntaalse specerijen en kruiden. (Bad Heilbrunner, Arabischer Gewürztee, reclametekst eind 20e eeuw)
  • RITUAL ORIËNT – Ontgiftend – Behandeltijd circa 2 uur
    Deze reis naar het Oosten laat de zintuigen ontwaken in het land van de zon, waar de tijd langzaam voorbij gaat als druipende honing, waar de woestijnwind een delicate geur met zich meedraagt . . . . .
Tijdens deze ontgiftende reis worden afvalstoffen uit het lichaam verwijderd, wordt de huid mooi en zacht en herstelt het gevoel van welzijn dat past bij de Oosterse traditie van reinigen.
  • Toverlamp Oriënt neemt je helemaal mee naar Oosterse sferen. Met deze lamp tover je je kamer om tot een paradijs uit 1001-nacht. Het silhouet heeft de uitsnede van Oosterse paleizen met palmbomen en doorkijkjes in de steegjes van de Kashbah. En de sterren stralen in de nacht….
  • Hip Hotels Oriënt. Mysterieuze hotels in het Verre en Nabije Oosten
    – HIP Hotels: een must voor coole globetrotters en trendy wereldburgers
    – Ypma gaat op zoek naar de opvallendste en gezelligste design-hotels in het mysterieuze Oosten.
  • De inspiratie voor dit unieke project ligt in de wijk Transvaal en de vele Oosterse culturen die de wijk rijk is. Dat uit zich vooral in de vrolijke architectuur met Oriëntaalse ornamentiek waardoor De Oriënt een heel eigen en herkenbare identiteit krijgt.

De Oriënt is dus blijkbaar een groot, maar vaag gebied, waarover alle denkbare onzin beweerd kan worden. In academische omgevingen is het woord in onbruik geraakt.

Soms duidt het woord alleen een vage herkomst ergens in het Oosten aan. Veel Chinese, Indonesische en Thaise restaurant hebben iets van Oriënt in hun naam, evenals shoarmazaken, toko’s en tapijtwinkels. De Oriënt Express reed naar Constantinopel, het huidige İstanbul. Het kookboek Rick Stein ontdekt de Oriënt beschrijft de keukens van Cambodja, Vietnam, Thailand, Maleisië, Bali, Sri Lanka en Bangladesh – toe maar!
Vechtsporten heten meestal oosters en stammen uit het Verre Oosten: Japan, China, Korea, Thailand, Indonesië. Wie daarbij gewond raakt kan de oosterse geneeskunst te baat nemen. Buikdansen heten oriëntaals en stammen uit het Midden-Oosten of India. Er wordt ook oriëntaals houtsnijwerk aangeboden.
De oosterse filosofie en wijsheid zijn thuis in het gebied tussen Japan en India, met een uitloper naar Gibran Kahlil Gibran (1883–1931, Libanon/USA), die in De profeet en andere geschriften in zijn eentje heel wat zogenaamd ‘oosterse’ wijsheid heeft uitgedragen.

Terug naar Inhoud

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s