Hadithcollecties

 

(voor studenten arabistiek en islamologie)

De hadithen, d.w.z. de uitspraken van de profeet en berichten over zijn handelen, zijn vanaf ± 800 in verzamelwerken bijeengebracht. In de zog. musannaf-werken werden de teksten thematisch geordend naar de behoeften van de shariageleerden. Musnad heten de collecties waarin alle hadithen naar overleveraars gerangschikt zijn.

De islamitische gemeenschap vindt de meest kritische verzamelaars het belangrijkst, onder wie al­-Bukhārī (810–870) uit Bukhārā en Muslim ibn al-Hadjdjādj uit Nīshābūr (± 821–875) als de besten gelden. Hun musannaf-werken heten allebei al-Sahīh; ze bevatten in principe alleen hadithen, waarvan de isnads volgens de regels van de toenmalige isnadkritiek ‘correct’ (sahīh) zijn.

Muslim schreef bij zijn Sahīh een interessante inleiding waarin hij de principes der hadithwetenschap uiteenzet (→Muslim, G.H.A. Juynboll).

Naast deze twee zeer goed aangeschreven musannaf-collecties zijn er nog vier met een groot religieus prestige, alle met de titel Sunan. Dat zijn de boeken van von Abū Dāwūd (817–888), Ibn Mādja (824–886), al-Tirmidhī (825–892) en al-Nasā’ī (830–915). Samen met de twee Sahīhs vormen zij de ‘Zes Boeken’, die bij de soennieten als bijzonder waardevol gelden. In de Europese wetenschappelijke literatuur worden ze soms ‘canoniek’ genoemd, met een term die uit het christendom stamt. [Al die verzamelaars stammen uit het Oost-Iran of Centraal-Azië; is dat een toeval?]

Verder bestaan er nog andere collecties met een grote religieuze autoriteit; daaronder de grote Musnad van Ahmad ibn Hanbal (780–855), de Sunan van al-Dārimī (797–868) en, bijzonder waardevol voor de Malikieten, de vroege Muwatta’ van Malik ibn Anas (± 705–795), die echter niet uitsluitend hadithen bevat.

Dat zijn samen negen boeken, waarvan de Arabische teksten volledig  in A.J. →Wensinck, Concordance verwerkt zijn. Natuurlijk kunt U Arabische hadithteksten ook in het internet opzoeken, het beste hier; maar U krijgt wel problemen als U ze wilt citeren. Over deze problematiek zie hier.

Er zijn echter nog veel meer hadithcollecties. Sommig ezijn aanzienlijk ouder dan de ‘canonieke’ boeken, maar ze hebben door de eeuwen heen minder aandacht gekregen, hetzij omdat ze als minder vroom golden, hetzij omdat ze pas in de nieuwere tijd ontdekt werden. Een voorbeeld is de Musannaf van ‘Abd ar-Razzāq as-San‘ānī (744–827), die interessant is omdat hij zo groot is en ene halve eeuw ouder dan de ‘canonieke’ boeken. Ook Ibn Abī Shaiba (775–849) heeft een grote Musannaf samengesteld.
Daarenboven zijn er ettelijke Musnads, die zich op slechts één overleveraar concentreren, en kleinere collecties die slechts één onderwerp behandeln, bijv. Djihad of het hiernamaals.

De talloze latere collecties vermeld ik hier niet; mij gaat het er altijd om, de oudste teksten te vinden, en of die in de latere werken te vinden zijn? Wel heeft men ook in de Mamelukkentijd ook zeer belangrijke hadithstudies verricht; ik noem slechts al-Mizzī und Ibn Hadjar al-‘Asqalānī. Toch kan men het best zo ver mogelijk in het verleden teruggaan.
==================

Hier komen nog de kleine lettertjes: een bibliografie van de beste en niet zo hele slechte uitgaven. Daar gebruik ik ook de diakritische tekens in, die ik hier boven geschrapt had. Voor verdere praktische zaken verwijs ik naar Hadithen opzoeken, naslaan en citeren.

In drie publicaties worden de ‘Zes Boeken’ en nog drie andere beroemde collecties ontsloten:
– A.J. Wensinck, Handbook of Early Muhammadan Tradition, Leiden 1927 [de stof thematisch geordend, volgens Engels etrefwoorden].
– A.J. Wensinck et. al., Concordance et indices de la Tradition musulmane, 8 Bde., Leiden 1936–1988. [Arabische woordconcordantie, ook plaatsnamen en koranverzen].
– G.H.A. Juynboll, Encyclopedia of Canonical Ḥadīth, Leiden/Boston 2007, is vooral een naslagwerk op de zog *Common Link-overleveraars. Maar via de index zijn ook alle hadithen in Engelse vertaling te vinden.
.
Een bloemlezing uit de hadithliteratuur 
Leidraad voor het leven. De tradities van de profeet Mohammed. Ingeleid, gekozen en uit het Arabisch vertaald door Wim Raven, Amsterdam/Leuven 1995.
.
Al-Bukhārī
– Ṣaḥīh al-Bukhārī, uitg.. Krehl/Juynboll, 4 dln., Leiden 1862–1908. [Deel 4 is goed bruikbaar, de andere matig. Ettelijke andere uitgaven, alle even treurig.]
– The translation of the meanings of Ṣaḥīh al-Bukhārī, Arabic-English. Translated by Muḥammad Muḥsin Khān, 9 Bde., New Delhi (Kitab Bhavan) 1987. – [miserabele Engelse vertaling, ook in het internet. Niet gebruiken!].
– El Bokhari, Les traditions islamiques, trad. de l’arabe […] O. Houdas en W. Marçais, 4 Dln., Paris 1903–1914 – [gaat wel].
– Ṣaḥīh al-Buḫārī. Nachrichten von Taten und Aussprüchen des Propheten Muhammad. Ausgewählt, aus dem Arabischen übersetzt und herausgegeben von Dieter Ferchl, Stuttgart 1991 – [De keus is een beetje saai].
Robson, J., art. ‘al-Bukhārī’ in EI2.
.
Muslim
– Muslim ibn al-Ḥadjdjādj, Ṣaḥīh Muslim, uitg. Muḥammad Fuʾād ʿAbd al-Bāqī, 5 dln., Cairo 1955. – [onkritische, maar goede uitgave, goed genummerd].
– Ṣaḥīh Muslim, being Traditions of the Sayings and Doings of the Prophet Muḥammad etc. … rendered into English by ʿAbdul Ḥamīd Ṣiddīqī, 4 Bde., New Delhi (Kitab Bhavan) 1978. – [Matig evolledige vertaling, maar zonder Muslims inleiding. De nummering klopt niet. Online hier.  ]
– G.H.A. Juynboll, art. ‘Muslim b. al-Ḥadjdjādj’ in EI2.
– G.H.A. Juynboll,, ‘Muslim’s Introduction to his Ṣaḥīh. Translated and annotated with an excursus on the chronology of fitna and bidʿa,’ JSAI 5 (1984), 263–311.
.
Die vier Sunan-boeken
– Ibn Mādja, Sunan, uitg. Muḥammad Fuʾād ʿAbd al-Bāqī, 2 dln., Kairo 1372–3/1952–3 [onkritische, maar goede uitgave, goed genummerd].
– Abū Dāwūd al-Sidjistānī, Sunan, uitg. Muḥammad Muḥyī al-Dīn ʿAbd al-Ḥamīd, Beiroet z.j., 4 dln. [matige uitgave, slecht genummerd].
– Abū Dāwūd al-Sidjistānī, Sunan, deelvertaling door Ahmad Hasan online].
– al-Nasāʾī, Sunan [div. slechte uitgaven, slecht genummerd. Er schijnt in India een nieuwe, betere uitgave te bestaan; die ken ik nog niet.]
– al-Tirmidhī, Sunan [div. slechte uitgaven, slecht genummerd].
.
De belangrijkste ‘niet-kanonische’ collecties
– Aḥmad ibn Ḥanbal, Musnad, 6 dln, Kairo 1313 [editio princeps; de paginanummers zijn standaard geworden].
– Aḥmad ibn Ḥanbal, Musnad, uitg. Aḥmad Muḥammad Shākir, 19 dln., Cairo 1365–75/1946–56 [Onvoltooid gebleven, omdat de tekstbezorger stierf. Bevat slechts een kwart van de tekst. De paginanummers van de eerste uitgave staan in de marge].
– Aḥmad ibn Ḥanbal, Musnad, Beirut o.J. [nieuwe uitgave met de oorspr. paginanummers (vaak, maar niet altijd) in de marge gedrukt].
– al-Dārimī, Sunan, Beiroet 1978 [arabische tekst; slechte uitgave, slecht genummerd].
– Mālik ibn Anas, al-Muwaṭṭaʾ, uitg. Muḥammad Fuʾād ʿAbd al-Bāqī, 2 dln., Cairo 1370/1951 [onkritische, maar goede uitgave, goed genummerd].
– Malik ibn Anas, Al-Muwatta’ of Imam Malik ibn Anas. The first formulation of islamic law, translated by Aisha Abdurrahmaan Bewley, London (Kegan Paul) 1989. [verbeterde uitgave ook online; de vertaling is goed.]
.
Twee oudere, ‘niet-kanonische’ collecties
– ʿAbd ar-Razzāq al-Ṣanʿānī, Muṣannaf, 11 dln. + Indexdeel, Beiroet 1973.
– Ibn Abī Shayba, Muṣannaf, 15 dln., Ḥaydarābād 1966 sqq.

Diakritische tekens: muṣannaf, ­Ṣaḥīḥ, al­-Ṣan‘ānī, Ibn Ḥaǧar al-ʿAsqalānī

Terug naar Hadith: startpunt     Terug naar Inhoud