Zonsverduistering

Enkele hadithen over zonsverduistering:

  • […] van al-Mughīra ibn Shu‘ba: Toen de profeet nog leefde had er een zonsverduistering plaats op de dag dat zijn zoontje Ibrāhīm stierf. De mensen zeiden: ‘De zon is verduisterd omdat Ibrāhīm is gestorven,’ maar de profeet zei: ‘De zon en de maan worden niet verduisterd omdat er iemand gestorven is of nog leeft. Als jullie een verduistering zien, verricht dan het gebed en bidt tot God.1
  • […] van ‘Abdallāh ibn ‘Amr: Toen er een zonsverduistering intrad tijdens het leven van de profeet werd er opgeroepen tot een gemeenschappelijk gebed.2
  • […] van Djābir ibn ‘Abdallāh: In de tijd van de profeet was er een zonsverduistering op een zeer warme dag. De profeet ging voor in het gebed en bleef zo lang staan dat zijn gezellen erbij neervielen. Toen deed hij twee buigingen en hield die lang aan, en ook zijn hoofd hield hij lang opgeheven. Vervolgens deed hij twee teraardewerpingen; daarna stond hij op en deed nog eens hetzelfde. Het waren vier buigingen en vier teraardewerpingen. Toen zei hij: ‘Al hetgeen waarin jullie terecht zullen komen is mij getoond. Het paradijs werd mij getoond tot ik zo dicht bij was dat ik een tros had kunnen pakken als ik ernaar gereikt had’ (of hij zei: ‘ik reikte naar een tros maar kon er net niet bij.’) ‘Ook de hel werd mij getoond. Ik zag daarin een vrouw uit de Israëlieten die werd gestraft om een kat die zij had vastgebonden en niet te eten had gegeven, en die zij ook niet had laten eten van de kleine dieren van het land. En ik zag Abū Thumāma ‘Amr ibn Mālik die zijn ingewanden voortsleepte in de hel.’
    Ze dachten toen dat de zon en de maan alleen verduisterd werden om de dood van een belangrijk man. Maar het zijn twee van Gods tekenen, die Hij jullie toont. Als zij verduisterd worden, verricht dan het gebed tot zijn weer zichtbaar zijn.3

Deze hadithen rekenen af met een geloof, dat blijkbaar bestond, dat zonsverduisteringen te maken hadden met de dood van een belangrijke persoon.4 Ter illustratie is het overlijden van Ibrāhīm, het (fictieve) zoontje van de profeet gebruikt.5 Naar islamitisch inzicht heeft God de loop van zon, maan en sterren stevig in handen en een zonsverduistering is dus niets bijzonders of verontrustends. Anderzijds moet er wel de hele tijd gebeden worden. Maar er staat net niet dat de zonsverduistering weggaat omdat er gebeden wordt. Het betreft in principe gewoon de dagelijkse rituele gebeden (salāt). Je kunt dit bidden interpreteren zoals je wilt. Het geschiedt in erkenning van Gods heerschappij over de hemellichamen. Het leidt af van eventuele angst of bijgeloof en het voorkomt oogbeschadigingen door te lang staren naar de zon. In de eerste geciteerde hadith is er echter ook sprake van smeekgebeden (du‘ā’).

NOTEN
1. Bukhārī, Kusūf 1:

حدثنا عبد الله بن محمد قال حدثنا هاشم بن القاسم قال حدثنا شيبان أبو معاوية عن زياد بن علاقة عن المغيرة بن شعبة قال  كسفت الشمس على عهد رسول الله ص يوم مات إبراهيم فقال الناس كسفت الشمس لموت إبراهيم فقال رسول الله ص إن الشمس والقمر لا ينكسفان لموت أحد ولا لحياته فإذا رأيتم فصلوا وادعوا الله.

2. Bukhārī, Kusūf 3:

حدثنا إسحاق قال أخبرنا يحيى بن صالح قال حدثنا معاوية بن سلام بن أبي سلام الحبشي الدمشقي قال حدثنا يحيى بن أبي كثير قال أخبرني أبو سلمة بن عبد الرحمن بن عوف الزهري عن عبد الله بن عمرو ر قال: لما كسفت الشمس على عهد رسول الله ص نودي إن الصلاة جامعة.

3. Muslim, Kusūf 9:

وحدثني يعقوب بن إبراهيم الدورقي حدثنا إسمعيل ابن علية عن هشام الدستوائي قال حدثنا أبو الزبير عن جابر بن عبد الله قال  كسفت الشمس على عهد رسول الله ص في يوم شديد الحر فصلى رسول الله ص بأصحابه فأطال القيام حتى جعلوا يخرون ثم ركع فأطال ثم رفع فأطال ثم ركع ثم رفع فأطال ثم سجد سجدتين ثم قام فصنع نحوا من ذاك فكانت أربع ركعات وأربع سجدات ثم قال إنه عرض علي كل شيء تولجونه فعرضت علي الجنة حتى لو تناولت منها قطفا أخذته أو قال تناولت منها قطفا فقصرت يدي عنه وعرضت علي النار فرأيت فيها امرأة من بني إسرائيل تعذب في هرة لها ربطتها فلم تطعمها ولم تدعها تأكل من خشاش الأرض ورأيت أبا ثمامة عمرو بن مالك يجر قصبه في النار وإنهم كانوا يقولون إن الشمس والقمر لا يخسفان إلا لموت عظيم وإنهما آيتان من آيات الله يريكموهما فإذا خسفا فصلوا حتى تنجلي.

4. Van het oude geloof dat er bij de geboorte van een belangrijk personen een bijzondere ster straalde (bijv. bij Jezus: Bijbel, Matteüs 2,2) is in de sīra wél iets blijven hangen: over Mohammed, bij voorbeeld Ibn Isḥāq: Das Leben Muhammed’s nach Muhammed Ibn Ishâk bearbeitet von Abd el-Malik Ibn Hischâm, uitg. F. Wüstenfeld, Göttingen 1858–60, 102, حدثني من شئت من رجال قومي عن حسان بن ثابت ، قال : والله إني لغلام يفعة ، ابن سبع سنين أو ثمان ، أعقل كل ما سمعت ، إذ سمعت يهوديا يصرخ بأعلى صوته على أطمة بيثرب : يا معشر يهود ، حتى إذا اجتمعوا إليه ، قالوا له : ويلك ما لك ؟ قال : طلع الليلة نجم أحمد الذي ولد به.; mijn vertaling: […] dat Ḥassān ibn Thābit heeft gezegd: Ik was al een grote jongen van zeven of acht jaar, die alles begreep wat hij hoorde. Ik hoorde een jood vanaf een fort in Yathrib roepen, zo hard hij kon: ‘Alle joden hierheen!’ Ze verzamelden zich bij hem en riepen: ‘Hé, wat is er?’ Hij antwoordde: ‘Vannacht is de ster opgegaan waaronder Aḥmad is geboren.’
5. Over hem heb ik hier een apart artikeltje geschreven.

Terug naar Hadith: startpunt     Terug naar Inhoud