Afgeschafte Sharia-regels

In islamitische omgevingen waren vanouds maar weinig afbeeldingen van mensen of dieren te zien, en standbeelden nog minder. Er bestaat namelijk een aantal hadithen waarin het vervaardigen daarvan verboden of althans sterk ontraden wordt. Sinds het doordringen van de fotografie in het Nabije Oosten, vanaf ± 1860, wilde iedereen op de kiek en viel het ‘verbod’ zonder slag of stoot. Foto’s waren immers niets anders dan spiegelbeelden, zo redeneerde men ineens, ondersteboven geprojecteerd op de achterzijde van een camera, en ook standbeelden konden geen kwaad, als ze maar niet aanbeden werden. En welk redelijk mens zou dat willen, behalve die rare christenen met hun iconen en heiligenbeelden?
.
Er zijn alleen nog wat resten van het verbod overgebleven: geen afbeeldingen van de profeet of zijn gezellen, geen foto’s op plekken waar het gebed wordt verricht.
.
Tegenwoordig is er in het Nabije Oosten net zo veel beeldende kunst als bij ons, met alles wat erbij komt kijken: schilders en beeldhouwers, grafici, fotografen, musea, galerieën, tentoonstellingen, veilingen en kunsthistorische opleidingen, graffiti en installaties. De kwaliteit liet vroeger vaak erg te wensen over, maar in de laatste tijd trekt die aardig bij.
.
De verleiding van film en televisie kon men natuurlijk ook niet weerstaan. Gauw een stel moefti’s erop gezet die dat allemaal bij nader inzien voor geoorloofd verklaarden en de schotel kon het dak op. De eerste bioscopen dateren al van ± 1900.
.
Alleen in heel strenge omgevingen, zoals bij de Wahhabieten in Saoedi-Arabië en hun gewapende tak Daesh (ISIS), bij de Taliban en in treurige gebieden in Oost-Afrika worden de vermeende geboden nog grotendeels nageleefd. Hoewel je natuurlijk nooit weet of die mensen na het avondgebed geen blonde meiden gaan bekijken op westerse porno-sites. Ook die verleiding is voor velen onweerstaanbaar.
.
Maar zelfs in Saoedi-Arabië kiepen de regels soms om. Het was in het koninkrijk bij voorbeeld verboden om in het openbaar foto’s te maken. Toen de regering besloot het toerisme te gaan bevorderen verdween ook dit verbod in 2006 vrijwel geruisloos ( → Naef, Bilder 121–2).
.
Over de opheffing van het Saoedische verbod op onbegeleid reizen voor stewardessen had ik het al eerder hier.
.
Iran had vanouds een aanzienlijke kaviaar-productie in de Kaspische Zee, die het land miljoenen opleverde. Volgens de shiitische jurisprudentie was de steur ḥarām omdat hij geen schubben heeft. De handel erin was dus ook verboden, maar er werd nogal aangerommeld. In 1981, het tweede jaar van de Islamitische Revolutie werden de regels aangescherpt en kwam de handel in dit door het decadente Westen zo begeerde product tot stilstand. Hele batterijen geestelijken werden geraadpleegd: men ontdekte toch wat schubben op de steur, die daarom bij nader inzien wel geoorloofd leek. In 1983, het vierde jaar van de revolutie, vond Khomeini persoonlijk de tijd om een fatwa uit te vaardigen, waarin de steur en zijn kaviaar werden toegestaan. Als u zin hebt in een ingewikkelde, talmudisch aandoende discussie over de geoorloofdheid van vissen met of zonder schubben, lees → Chihabi. Maar we begrijpen allang dat het vooral de vele te verdienen dollars waren, die de steur en de kaviaar geoorloofd maakten.
.
Kortom, als moslims zin hebben om een sharia-regel af te schaffen lukt hun dat best; vaak zelfs op vrij ongecompliceerde wijze.

BIBLIOGRAFIE:
– H.E. Chihabi, ‘How Caviar Turned Out to Be Halal,’ in Gastronomica, The Journal of Critical Food Studies, 7:2. Online: http://www.gastronomica.org/how-caviar-turned-out-to-be-halal/
– Sylvia Naef, Bilder und Bilderverbot im Islam, München 2007, of het Franse origineel: Y a-t-il une «question de l’image» en Islam?, Paris 2004.

Terug naar Inhoud