Nep-fatwa

Wanneer een moslim een rechtsgeleerd advies (fatwā) nodig heeft kan hij zich tot een mufti wenden. Van bekende rechtsgeleerden worden de fatwa’s bewaard. Er zijn van hen echter ook als grap bedoelde nep-fatwa’s in dichtvorm overgeleverd, vaak over de liefde.
Een minnaar wordt soms voorgesteld als jager, maar het ‘wild,’ de geliefde, kon hem ook doden door pijlen af te schieten uit haar/zijn ogen: door blikken namelijk, die zoals bekend kunnen doden. Wanneer zo’n ‘liefde op het eerste gezicht’ tot de dood leidt, en dat is in de Arabische literatuur nooit uit te sluiten, zou je kunnen zeggen dat het eigenlijk doodslag is, of zelfs moord. Een mufti te vragen of er straf staat op zo’n dodelijke blik ligt dan voor de hand.
Dat heeft de dichter Ibn al-Rūmī (836–896) volgens een anecdote inderdaad gedaan. In dichtvorm zou hij aan Muhammad ibn Dāwūd (± 868–910) een fatwa over dit onderwerp hebben gevraagd:

  • Geef, Ibn Dāwūd, geleerde van Irak,
    een fatwa over dodende ogen:
    Wacht hun voor minnaarsmoord ooit wraak,
    of is hun bloeddorst te gedogen?

De rechtsgeleerde antwoordde per omgaande en eveneens in dichtvorm:

  • Een wrede vraag! Ik weet er antwoord op,
    maar geef het met betraande wangen:
    Op liefdeswurgmoord staat de strop
    waar dader en dode al in hangen!

Noot: Al-Daylamī, Kitāb ‘Atf al-alif al-ma’lūf ‘alā al-lām al-ma‘tūf, uitg. J.C. Vadet, Cairo 1962, 60–61. Uitgebreider in Al-Khatīb al-Baghdādī, Ta’rīkh Baghdād 14 dln., Cairo 1931, v, 257; al-Sarrāj, Masāri‘ al-‘ushshāq, Beirut 1958, ii, 119=213–14   komt nog

Diakritische tekens: Muḥammad ibn Dāwūd, Kitāb ʿAṭf al-alif al-maʾlūf ʿalā al-lām al-maʿṭūf, Al-Khaṭīb al-Baghdādī, Taʾrīkh Baghdād, Maṣāriʿ al-ʿushshāq

Leestraject IBN DAWUD AL-ISBAHANI: Ibn Dawud al-Isbahani. Zijn liefdesdood. Hadith. De wijn in het paradijsNep-fatwa
Liefdestheorie/Graeco-Arabica: Verliefdheid als ziekte. Liefde als doodsoorzaak. Platonische liefde.

Terug naar Inhoud       Terug naar Inhoud (oud)

Fatwa: korte definitie

Een fatwa (fatwā, mv. fatāwā فتوى، فتاوى) is een niet bindend geleerd advies op het gebied der Sharia. Een fatwa wordt gegeven door een mufti op aanvraag van rechters, particulieren en (in enkele, zich als islamitisch opvattende staten) ook van overheden. Sharia is islamitisch recht, maar ook méér dan recht: het gevraagde advies kan daarom ook op het gebied van ethiek, goede manieren en geloof liggen.

Wie zich niet persoonlijk tot een mufti (van de rechtsschool van zijn keus) wil wenden, kan ook fatwa-verzamelingen lezen van bekende shariageleerden uit vroegere of latere tijd, of via het internet ergens een fatwa zoeken; zie bij voorbeeld het portaal http://www.cyberfatwa.de.

Sinds de Rushdie-Affäre (1989) is het woord fatwa ook in West-Europa verbreid geraakt, maar het wordt vaak verkeerd begrepen. In de frase: ‘Een fatwa over iemand uitspreken’ klinkt het haast als een doodvonnis. Maar een fatwa is geen vonnis, laat staan een doodvonnis.

Terug naar Inhoud